Zimowe oblicza Krynicy - Zdroju na archiwalnych fotografiach

Zimowe oblicza Krynicy - Zdroju na archiwalnych fotografiach
 W 220 rocznicę powstania uzdrowiska Biblioteka Publiczna zaprasza na wystawę Zimowe oblicza Krynicy. Wernisaż ekspozycji złożonej z archiwalnych fotografii odbył się 14 lutego w Galerii Sztuki Siedlisko. 

   - „Serdecznie gratuluję pięknej i wartościowej wystawy. To nie tylko wspaniała historia Krynicy, ale też inspiracja do przywrócenia świetności naszemu miastu. Dziękuję”. - napisał w Księdze Pamiątkowej Galerii BWA burmistrz Dariusz Reśko. Na zgromadzonych fotografiach uchwycone są zimowe obrazki z pobytu wyśmienitych gości, w tym Jana Kiepury i Marty Eggerth, Józefa Piłsudskiego z córką, a także zawody sportowe. Wystawę można oglądać do 28 lutego.
*****
Początki uzdrowiska owiane są legendą. Pierwszym dokumentem źródłowym, który wymienia Krynicę(pod nazwą Krzenycze) jest pochodzący z XVI wieku przywilej nadania sołectwa tej miejscowości dla Danka z Miastka (dzisiaj Tylicz). Powstanie i rozwój osady związany był z odkryciem leczniczych wód mineralnych. W 1794 roku zbudowano „Mały domek”, w którym znajdowały się pierwsze urządzenia kąpielowe. W 1852 roku rząd austriacki postanowił zniszczyć uzdrowisko, aby nie stanowiło konkurencji dla badów Austrii. Wówczas powstała komisja na czele z prof. Józefem Dietlem, ojcem polskiej balneologii, która uchroniła je przed upadkiem. W II połowie XIX wieku wybudowano Stare Łazienki Mineralne i Borowinowe, Stary Dom Zdrojowy, drewnianą pijalnię na Deptaku, pensjonaty, a także teatr. Z roku na rok Krynicy przybywało kuracjuszy i turystów, którzy przyjeżdżali dla leczniczych wód i klimatu, ale także w celach towarzyskich. W 1884 roku posadę kierownika krynickiego Zakładu Wodoleczniczego objął dr. Henryk Ebers. W latach 1904 - 1910 był on członkiem Komisji Zdrojowej, radnym gminy oraz przewodniczył krynickiemu Kołu Lekarzy. Będąc burmistrzem utworzył Radę Przyboczną oraz zachęcał do tworzenia milicji mającej strzec mienia i zapobiegać grabieżom. Na własny koszt sprowadził prof. Rudolfa Zubera, wybitnego geologa z lwowskiego Uniwersytetu Jana Kazimierza, który odkrył najsilniejszą w Europie szczawę (stąd nazwa - woda Zuber). Do prac w planowym zagospodarowaniu uzdrowiska zaangażował inż. Leona Nowotarskiego.
    Dzięki poparciu Krajowej Rady Zdrowia rozpoczął regulację potoku Kryniczanka oraz prace zmierzające do skanalizowania miasta. Zadbał o poprawę warunków sanitarnych w uzdrowisku, budowę Nowych Łazienek Mineralnych i Domu Zdrojowego oraz wprowadzenie oświetlenia elektrycznego. Prof. Henrykowi Ebersowi Krynica zawdzięcza również doprowadzenie kolei z Muszyny w 1911 roku oraz ocalenie przed zniszczeniem w czasie I wojny światowej przez wojska carskie. Do rozwoju Krynicy przyczyniła się też działalność rodziny Kmietowiczów. Franciszek Kmietowicz był lekarzem, który w 1891 roku osiedlił się w uzdrowisku na stałe. Zamieszkał z żoną Kazimierą i synami: Franciszkiem(lekarz, docent Lwowskiego Zakładu Farmakologii Doświadczalnej), Karolem(architekt), Kazimierzem(lekarz zdrojowy), Stanisławem(kupiec), oraz Tadeuszem (agronom) w willi „Dewajtis”. W latach 1914 - 1927 piastował urząd burmistrza i prezesa Komisji Zdrojowej. Z jego inicjatywy powstał magistrat z dwiema halami targowymi (obecny Urząd Gminy). Współtworzył plany wodociągów i kanalizacji, Nowych Łazienek Mineralnych i innych inwestycji, dzięki którym po I wojnie światowej Krynica stała się nowoczesnym kurortem. Popularyzował uzdrowisko w rozprawach naukowych i monografiach oraz pismach specjalistycznych. Przez całe życie gromadził okazy ornitologiczno - przyrodnicze z regionu. Założył również park im. Kazimierza Pułaskiego. Franciszek Ksawery Kmietowicz junior badał wpływ wód mineralnych na organizm człowieka. Założył Zakład Fizykoterapeutyczny, pracownię analityczną oraz zainstalował pierwszy aparat rentgenowski.
     Po I wojnie światowej Krynicę przejęły władze polskie. Odrestaurowano wówczas część obiektów i powstało wiele nowych, w tym „Nowe Łazienki Mineralne”, sanatorium „Lwigród”, „Nowy Dom Zdrojowy”. Wybudowano schronisko na Jaworzynie Krynickiej, kolejka na Górę Parkową, stadion zimowy oraz tor saneczkowy. Krynica stała się również ośrodkiem sportów zimowych, w którym odbyły się m. in. Mistrzostwa Europy w saneczkarstwie i Mistrzostwa Świata w hokeju na lodzie. W 1919 roku na leczenie lub wypoczynek przebyło w Krynicy 10 tysięcy osób. W ciągu 20 lat ich liczba wzrosła do 40 tys. rocznie. Na deskach teatru, który spłonął w 1943 r. występowali Ludwik Solski i Helena Modrzejewska. W Krynicy wypoczywali m. in: Władysław Reymont, Julian Tuwim, Konstanty I. Gałczyński, Jan Kiepura, Józef Ignacy Kraszewski, Jan Matejko, marszałek Józef Piłsudski oraz królowa holenderska Julianna z mężem księciem Bernardem. Druga wojna światowa i okres okupacji przerwały rozwój uzdrowiska. Po jej zakończeniu powstały nowe sanatoria, Pijalnia Główna z salą koncertową, korty tenisowe i boiska.


Tekst i foto Małgorzata Kareńska
 
Autor: Małgorzata Kareńska

Komentarze


Brak komentarzy - Badź pierwszy!!!
Dodaj komentarz
Główna kolumna
partnerzy:
hej.mielec.pl sacz.in videobeskidy wmediach.pl andre-g.nazwa.pl capital24 krynica